Experimenten

Top

Doel

Rochellezout is een erg interessant zout om te gebruik voor het maken van kristallen. De chemische naam is kalium natrium bitartraat, een dubbelzout. Het vormt kleurloze to lichtblauwe, naaldvormige kristallen. Volgens onderstaande methode is het goedkoper om het zelf te maken, dan om het te kopen. Naar schatting kost het je ongeveer €45,-/kg, tegen een winkelprijs van ongeveer €85,-/kg. Tijdens het synthese proces komen een aantal interessante materiaal eigenschappen en synthese technieken naar voren. Deze technieken worden vaak gebruikt en dit experiment is dus ook erg geschikt om ze uit te proberen.

Top

Overzicht

Globaal ziet het proces er als volgt uit:

Top

Benodigdheden

Top

Procedure

Top

Resultaat

Rochelle Salt

200 gram zuiveringszout leverde 125 gram soda op. 200 gram soda-decahydraat leverde 81 gram soda op. 100 gram wijnsteen reageert met 14 gram supermarkt-soda en met 20 gram zelfgemaakte soda. De hoeveelheid Rochellezout die ik hier uit verkregen heb is echter omgekeerd, namelijk 40 gram voor de supermarkt-soda en 22 gram voor de zelfgemaakte soda. Deze waarden wijken af van de verwachte (theoretische) waarden. Dit komt voornamelijk omdat de omzetting van soda en wijnsteen naar Rochellezout niet 100% verloopt.

Top

Theorie

Stap 1a (als zuiveringszout als grondstof wordt gebruikt):

2NaHCO3(s) --> Na2CO3(s) + H2O(g) + CO2(g)

Stap 1b (als soda uit de supermarkt wordt gebruikt):

Na2CO3,10H2O(s) --> Na2CO3(s) + 10H2O(g)

Stap 2:

Na2CO3(s) + 2KHC4H4O6(aq) --> 2KNaC4H4O6(aq) + CO2(g) + H2O(l)

De theoretische opbrengsten zijn als volgt: 100 gram zuiveringszout levert 63,1 gram soda. 100 gram soda-10H2O levert 43,1 gram soda. 100 gram soda samen met 354,7 gram wijnsteen levert 396,2 gram Rochellezout. Om 100 gram Rochellezout te maken is dus 89,5 gram wijnsteen en 40,0 gram zuiveringszout (of 58,6 gram soda uit de winkel) nodig.

Top

Discussie

Wordt vervolgd...

Top

Conclusie

Met behulp van 85 gram supermarkt soda en 250 gram wijnsteen of met 145 gram zuiveringszout en 454 gram wijnsteen, kan je 100 gram Rochellezout maken. Het is duidelijk dat supermarktsoda een hogere opbrengst oplevert dan wanneer je zuiveringszout als basisproduct zou gebruiken. Dit komt waarschijnlijk doordat de zuiverheid van het reactieproduct van de supermarktsoda veel hoger is dan dat van het zuiveringszout. De kosten voor 100 gram Rochellezout zijn als volgt: uit de winkel: €8,38, m.b.v. supermarkt soda: €4,36 en m.b.v. zuiveringszout: €7,84.

Top

Extra Onderzoek

De verkregen oplossing uit stap 2.5 kan bewaard of ingedampt worden tot alleen kristallen/poeder over is voor later gebruik. Verkregen kristallen kunnen altijd opgelost worden om weer nieuwe kristallen van te laten groeien.

Het toevoegen van andere chemicali√ęn zoals kopersulfaat, aan een rochellezout oplossing kunnen bijzondere kristallen geven, afhankelijk van de hoeveelheden.

Top

Bronnen

[1] Wikipedia

[2] Exemplaar uit mijn persoonlijke collectie, foto door mij genomen.